1. Oturma/İkamet izni başvurusu yapılması

İkamet izinleri; Türkiye’de edindikleri ya da muaf tutuldukları vize geçerlilik süresini aşarak (istisnalar saklı kalmak kaydıyla genel olarak bu süre 3 aydır)ülkede kalmak isteyen yabancıların edinmesi zaruri olan idari bir izindir. İşbu izinİçişleri Bakanlığına bağlı ikamet talep edilen ilin göç idaresi müdürlüğünce verilir.Örneğin İstanbul’da oturmak isteyen bir yabancının oturma iznini İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğünden talep etmesi gerekmektedir.

İkamet izinleri Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanununda sayıldığı üzere 2çeşittir. Bunlar kısa dönem ikamet izni ve uzun dönem ikamet izni olmak üzereikiye ayrılmaktadır. Ülkemizde ilk oturma izni başvurusunda bulunacak yabancıların uzun dönem değil kısa dönem ikamet izinlerinden birine başvurması daha uygun olacaktır. Zira uzun dönem ikameti için ülkemizde yasal bir şekilde 8 yıl ikamet şartı aranmaktadır. Kısa dönem ikamet izinleri ise kendi içerisinde çeşitli türlere ayrılmaktadır. Başlıcaları; turistik amaçlı, öğrenci ikameti, aile ikamet izni, Türkiye’de tedavi görecek hasta yabancılara özel ikamet, insani ikamet… ve sair şeklindedir. Yabancının bulunduğu konum, uyruğu, ülkede kalma nedeni gibi kriterlerine uygun ikamet izni başvurusunu seçmesi başvurunun kabul edilerek ülkede kalmasına izin verilmesi için hayatidir.

2. Çalışma İzni başvurusu yapılması

Türkiye Cumnhuriyetinde vize ya da vize muafiyet süresini aşacak biçimde ikamet edecek yabancılar için nasıl ki ikamet izni edinme zarureti bulunmakta ise,ülkemizcde bir işverene bağlı olarak ya da kendisine ait işletme vasıtsıyla, çalışmak isteyen yabancıların, Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve ona bağlı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünden çalışma izni edinmesi gerekmektedir.

Çalışma izni başvurusunda Uluslararası İşgücü Kanunu ve ona bağlı yönetmelikte yer alan kriterler çerçevesinde izin başvuruları kabul görmektedir. Çalışma izni başvuruları süresiz çalışma izinleri saklı kalmak kaydıyla genel olarak belirli bir süreyle sınırlı olmak kaydıyla yalnızca bir iş için yapılacak başvuruya karşılık olarak ihdas edilir. Başvuru sürecinde yabancının; ülkemize çalışması ile sağlayacağı katkının, Türk vatandaşı olan bir kimseden başvuruya konu iş nezdinde daha liyakat sahibi olduğu gibi hususların ortaya konması için yasal danışmanlık çerçevesinde süreci yürütmesi önem arz etmektedir.

3. Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığına başvuru yapılması

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı hem Anayasa hem de Türk Vatandaşlık Kanunu’nda yer aldığı üzere iki biçimde kazanılmaktadır. Bunlardan ilki “Doğum ile kazanma” , diğeri “Sonradan kazanma” şeklindedir. Doğumla kazanılan vatandaşlık’ta bir çocuğun, anne ya da babasından biri ya da her ikisinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması halinde Türk vatandaşı olacağı düzenlenmiştir. Bu kişiler kendiliğinden Türk vatandaşı olurlar.

Sonradan kazanılan Türk Vatandaşlığı bakımından ise, Türk Vatandaşlık Kanununda sayılan belli şartların gerçekleşmesi halinde yabancının, Türk vatandaşlığına başvurma imkanı kanunen doğmaktadır. Elbette Sonradan kazanılan vatandaşlıkta genel vatandaşlık kazanma hali ile istisnai kazanma halleri kanunda düzenleme bulmuştur. Kişinin genel başvuru ya da istisnai hallere özgü Türk Vatandaşlığına başvuru imkanlarına sahip olup olmadığı, mevcut ise başvurunun kanunda aranan usule uygun gerçekleştirilmesi bakımından yasal danışmanlığa başvurulması hak kaybı yaşanmasının önüne geçecektir.

4. Sınır Dışı-İdari Gözetim işlemlerine karşı hukuki yollara başvurulması

Yabancı Ve Uluslararası Koruma kanununda; sayılan şartların mevcut bulunması halinde ülkemizde ikamet eden yabancıların sınır dışı edilmesine neden olacak haller sayılmıştır. Bunların gerçekleşmesi halinde yabancının kolluk görevlilerince gözetim altına alındığı şehrin Valiliğince ya da Valiliğe bağlı İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından sınır dışı işlemi gerçekleştirilecektir. Türk Vatandaşlarının sahip olmasının yanında yabancıların da Anayasamız çerçevesinde koruma altına alınan seyahat özgürlüklerinin ihlal edildiği, kimi zaman öngörülemez zararların ortaya çıkmasına neden olan bu tür işlemlere karşı anılan kanunumuz ayrıca İdare mahkemesi nezdinde sınır dışı işlemine karşı bir itiraz imkanı tanımıştır.

Uyruğu olan ülkeye dönmesi halinde insanlık dışı muamele görecek hatta belki de ölüm cezasına çarptırılacak, sınır dışı işlemleri sonucu gerçekleşecek seyahate sağlığı ya da yaşı el vermeyecek, sınır dışı işleminin hukuka aykırı biçimde gerçekleştiği ve buna benzer hallerin mevcut olması halinde derhal itiraz yoluna başvurulması elzemdir. Sınır dışı işlemine karşı işletilecek itiraz mekanizmasının süresinin oldukça kısa olması, davanın yabancının temel hak ve hürriyetlerine ilişkin olması hak kaybı yaşanmasının oldukça muhtemel olduğunu göstermektedir. Pek tabii alanında uzman avukatlardan alınacak yasal danışmanlık çerçevesinde işbu zarar olasılığı minimalize edilecek, yabancının ülkemizde yasal bir şekilde seyahat etmesi sağlanacaktır.

YABANCILAR HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIĞIN ÖNEMİ

Yabancılar hukukunun; oldukça geniş bir yelpazeyi ifade etmesi, gün geçtikçe yasal düzenlemelerin sık sık güncellenmesi, ülkemizdeki göç politikalarının sıklıkla
değişmesi,yasal düzenlemeler itibariyle kısa sürelere bağlı ve hak kayıplarının hızlı biçimde yaşanarak yabancının ülke topraklarından sınır dışı edilmesine varıncaya değin uzanan bir yapısı olması elbette bu alanın yegane bir uzmanlık alanı olarak karşımıza çıkması ve özel ihtimam gerektirmesini sağlamıştır. Bu nedenle mevcut konumda yasal danışmanlık olmaksızın uluslararası koruma başvuruları, ikamet izinleri, çalışma izinleri, vatandaşlık başvuruları asil yabancı tarafından gerçekleştirildiğinde düzenlemelerin gerisinde kalabilmekte, başvurucu yabancıların hak kayıpları yaşamalarına sebebiyet verebilmektedir. Bu nedenle bahsi geçen alanda işlem yapacak yabancı kişilerin, yasal danışmanlık yolu ile işlemlerini gerçekleştirmesini önemle tavsiye ederiz.