Aile Hukuku
Aile Hukuku
Aile Hukuku; genel olarak Aile müessesinin kurulmasına kadar olan süreçten (örneğin nişanlılığın tesisi ile şartları gibi), ailenin tesisine (örneğin evlenme, evlenmenin şartları, evliliğin hükümleri gibi) ve boşanmaya değin tüm aileye dair hukuki uyuşmazlıklara ilişkin kural ve kaideleri içeren bir hukuk dalıdır. Bu hukuk dalına ilişkin uyuşmazlıklar hakkında örnekler vermek gerekirse;”nişanlılığın sona erdirilmesinden kaynaklı alacaklar, evliliğin butlanı, boşanma, nafaka yükümlülüğü tesis edilmesi/arttırılması/kaldırılması, müşterek çocuk/ların velayeti/leri’nin değiştirilmesi, mal rejiminin tasfiyesi… ve sair” hukuki uyuşmazlıklar şeklinde karşımıza çıkmaktadır.
Yukarıda örnekleme biçimde sayılan hukuki uyuşmzlıklardan günlük hayatta karşılaşılan tipik davalar hakkında temel bilgilendirme ve firmamız nezdinde sunulan hizmetleri siz kıymetli okuyucularımıza belirtmek isteriz.
VERİLEN HİZMETLER
1. BOŞANMA DAVASI
Boşanma; evli olan çiftlerin evilik akitlerinin hakim tarafından sona erdirilmesidir. Boşanma ve hükümleri Türk Medeni Kanununda düzenlenmiştir. Boşanma davaları günümüzde iki şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bunlar, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma olarak karşımıza çıkmaktadır.
A. ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI
Anlaşmalı boşanma davası; evli taraflardan her ikisinin Türk Medeni Kanunu ile Türk Borçlar Kanununda öngörülen şekil şartlarına uygun biçimde iradesini yansıtan yazılı bir protokolün, görevli ve yetkili mahkemeye sunulması ile açılır. Elbette kanunda öngörülen protokol usulüne riayet edilmemesi halinde anlaşmalı boşanma davasının reddolunması kuvvetle muhtemeldir. Bu nedenle boşanma protokolleri tanzim edilirken yasal danışmanlık çerçevesinde sözleşmenin hazırlanması hak kaybı yaşanmaması bakımından önem arz etmektedir.Mahkemenin protokolde değişiklik yapma ihtiyacı duymaması ve tarafların tayin edilen duruşmaya icabet etmeleri halinde hazırlanan protokolün şartları ile taraflar boşanırlar.GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Anlaşmalı Boşanma davasında görevli mahkeme Aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise; anlaşmalı boşanma davası açmak isteyen kişi, 6 aydır birlikte ikamet ettikleri bir adres varsa bu adresin bağlı olduğu Aile mahkemesinde, yoksa kendisinin ya da eşinin kayıtlı olduğu adresteki Aile mahkemesinde anlaşmalı boşanma davası açabilir.
B. ÇEKİŞMELİ BOŞANMA
Çekişmeli boşanma ise, boşanmak ya da boşanmanın şartları hususlarında tarafların anlaşamadığı durumda boşanmak maksadıyla açtıkları davadır. Çekişmeli boşanma davası “Evliliğin temelinden sarsılması nedeniyle” açılabileceği gibi Türk Medeni kanununda sayılan özel nedenlerden kaynaklı olarak da açılabilir. Bunlar başlıca; Terk, Zina, Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, Akıl hastalığı” şeklindedir. İşbu hallerin kanunda ifade edildiği biçimde gerçekleşmesi halinde işbu özel nedenlere dayanarak boşanma davası açılabilir. Çekişmeli Boşanma davaları Anlaşmalı Boşanma davalarıyla aynı görevli ve yetkili mahkemede açılmaktadır. Çekişmeli boşanma davalarının oldukça uzun ve meşekkatli olması, boşanma nedenlerinin kanun ve yüksek mahkeme içtihatlarının aradığı ölçüde dile getirilmesi zaruri olduğundan bu davalar bakımından yasal danışmanlık alınması sağlıklı biçimde boşanma sürecinin yürütülmesi için zorunludur.2. VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ DAVASI
Velayet; çocuk üzerinde ebeveynlerinin çocuk reşit oluncaya değin sahip oldukları hak ve yükümlülükleri ifade eden bir müessesedir. Taraflar arasında evlilik akdi olmaksızın dünyaya gelen müşterek çocukların velayeti kanunen anneye aittir. Evlilik içerisinde dünyaya gelen çocukların velayeti bakımından ise eşler müştereken velayet hak ve yükümlülüklerine sahiptirler. Evlilik dışı çocuğun dünayay gelmesi halinde annenin ya da evliliğin sona ermesi sonucu velayet kendisine verilen ebeveynin Türk Medeni Kanununun aradığı velayetten kaynaklı görevlerini yerine getirememesi/getirmemesi halinde diğer ebeveyn, velayetin kendisine verilmesini mahkemeden talep edebilir. Bu davada velayet talep eden taraf; hem velayeti elinde bulunduran ebeveynin velilik görevlerini yerine getiremediğini, hem de kendisinin velilik görevlerini hakkıyla yerine getirebileceğini hakim nezdinde ispat etmesi gerekir.
GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Velayetin değiştirilmesi talepli davada görevli mahkeme Aile mahkemesidir. Yetkili Mahkeme ise davanın bir çekişmesiz yargı işi olmasından kaynaklı davanın ilgililerinden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceğinden ebeveynlerden hernagi birinin yerleşim yeri mahkemesinde velayet davası açılabilir.
3. MAL REJİMİNİN TASFİYESİ DAVASI
Eşlerin boşanması halinde evlilik içinde edinilen malların akıbetinin ne olacağına ilişkin kurallar bu dava neticesinde belirlenmektedir. 2002 yılında Türk Medeni Kanununun yürürülüğe girmesi ile eşler arasında artık “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”nin geçerli olduğu kabul edilmektedir. Yeni Medeni Kanunun yürülüğünden önde edinilen mallar bakımından mal ayrlığının geçerli olduğunu belirtmemiz gerekir. Edinilmiş mallara katılma rejimi ile eşlerden her biri, diğer eşin evlilik birliği içerisinde edindiği tüm mal ve gelirler üzerinde (kanunen sayılan istisnai mal ve gelirler saklı kalmak kaydıyla) %50 hak sahibi olmaktadır. Mal Rejiminin tasfiyesi ile boşanmış eşlerin, evlilik sürecinde bu %50 haklarından doğan haklarını diğer eşten talep etmesi söz konusudur. Mal Rejiminin Tasfiyesi davaları yapıları itibariyle oldukça teknik ve uzmanlık gerektiren davalar olması nedeniyle alanında uzman Avukatların yasal danışmanlıklarına başvurulması, mal rejiminden kaynaklı alacakların tahsili için oldukça gereklidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davası, taraflardan birinin yerleşim yeri veya son altı ay içinde birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesine başvurarak açılır. Boşanma sebepleri, çekişmeli veya anlaşmalı olarak ikiye ayrılır. Anlaşmalı boşanmada taraflar tüm hususlarda uzlaşırken, çekişmeli boşanmalarda taraflar arasında mal paylaşımı, velayet, nafaka gibi konularda uyuşmazlıklar vardır.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm koşulları üzerinde (nafaka, mal paylaşımı, çocukların velayeti vb.) mutabık kaldığı bir boşanma türüdür. Anlaşmalı boşanma davası açabilmek için tarafların en az bir yıl evli olması gerekir. Taraflar, mahkemeye sunacakları bir protokolle boşanma koşullarını belirler ve duruşmada bu anlaşmayı doğrularlar.
Çekişmeli boşanma, tarafların boşanma koşulları üzerinde uzlaşamaması durumunda açılan boşanma davasıdır. Nafaka, mal paylaşımı, çocukların velayeti ve tazminat gibi konularda anlaşmazlıklar olduğunda çekişmeli boşanma süreci devreye girer. Bu tür davalarda, mahkeme tarafların iddialarını ve taleplerini değerlendirerek karar verir.
Velayet, çocuğun bakımını, eğitimini ve tüm ihtiyaçlarını karşılayacak olan ebeveynin belirlenmesi sürecidir. Mahkeme, çocuğun menfaatini göz önünde bulundurarak velayet kararını verir. Genel olarak, küçük yaşta çocukların velayeti anneye verilir ancak babanın daha uygun olduğu durumlarda velayet babaya da verilebilir. Mahkeme, çocuğun en iyi gelişimini sağlayacak ebeveyni belirlemek için psikolog raporları, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını değerlendirir.
Nafaka, boşanma veya ayrılık durumunda ekonomik olarak zayıf durumda olan tarafın diğer taraftan alacağı maddi destektir. Nafaka, üç türde olabilir: Yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve tedbir nafakası. Yoksulluk nafakası, boşanma sonrası maddi durumu kötüleşen eşe verilir. İştirak nafakası, çocukların bakım ve eğitim giderlerini karşılamak için diğer ebeveyne ödenir. Tedbir nafakası ise boşanma davası süresince ihtiyaçları karşılamak amacıyla ödenen geçici bir nafaka türüdür.